Dwa stymulatory kolagenu – czy naprawdę działają tak samo?

Zarówno kwas polimlekowy, jak i hydroksyapatyt wapnia należą do tzw. biostymulatorów – substancji, które mają za zadanie nie tylko wypełniać ubytki objętości, ale też aktywować fibroblasty i pobudzać produkcję nowego kolagenu.
Ale im dłużej pracuję z tymi preparatami, tym bardziej utwierdzam się w przekonaniu, że nie są sobie równe – ani pod względem działania, ani trwałości, ani efektu klinicznego. Różnice zaczynają się na poziomie biologii.

Różnice między kwasem polimlekowym a hydroksyapatytem wapnia

Hydroksyapatyt wapnia to mikrocząsteczki zawieszone w żelowym nośniku – efekt „wypełnienia” jest więc w dużej mierze zależny od obecności tej matrycy. Faktycznie, aktywuje fibroblasty i może poprawiać gęstość skóry, ale mechanizm jest bardziej powierzchowny i krótszy w czasie.

Z kolei kwas polimlekowy działa inaczej. To substancja, która w kontakcie z tkanką wywołuje delikatny, kontrolowany stan zapalny – dokładnie taki, jakiego potrzebujemy, aby rozpocząć przebudowę skóry. Powstaje nowy kolagen typu I, a proces ten trwa przez wiele miesięcy.
To nie jest efekt natychmiastowy – ale właśnie dlatego tak bardzo cenię ten preparat. On nie „pudruje” problemu. On go przebudowuje od wewnątrz.

Z mojego doświadczenia klinicznego – kwas polimlekowy sprawdza się szczególnie u pacjentów z wiotkością skóry, utratą objętości w okolicy skroni, policzków, linii żuchwy. Efekt jest naturalny, harmonijny, rozwija się stopniowo i co najważniejsze – długo się utrzymuje.

Mechanizm działania – co dzieje się w skórze po podaniu?

Hydroksyapatyt wapnia (CaHA)

To syntetyczny biostymulator zbudowany z mikrosfer hydroksyapatytu wapnia (o wielkości 25–45 mikrometrów), zawieszonych w żelu karboksymetylocelulozowym. Preparat ten działa dwuetapowo:

1. Efekt natychmiastowy – wynika z obecności żelu, który fizycznie „wypełnia” tkankę.
2. Stymulacja fibroblastów – mikrosfery CaHA są fagocytowane przez komórki układu odpornościowego, co prowadzi do przejściowej aktywacji fibroblastów i syntezy nowego kolagenu (głównie typu I i III). Jednak aktywność ta zwykle wygasa po kilku miesiącach – wraz z biodegradacją preparatu.

Badania histopatologiczne (PMID: 33346270) pokazują, że ok. 3–4 miesiąca po podaniu CaHA, obserwujemy osłabienie neokolagenezy – sugerując, że jego efekt długoterminowy nie jest dominujący. Dodatkowo, mikrosfery mogą ulegać agregacji lub migracji w przypadku płytkiego podania, co zwiększa ryzyko grudek lub asymetrii.

Kwas polimlekowy (PLA, Poly-L-lactic acid)

PLA to syntetyczny polimer biodegradowalny, który działa nie jako wypełniacz, ale jako aktywator regeneracji tkankowej. Jego cząsteczki (o średnicy 40–63 μm) inicjują kontrolowaną reakcję zapalną typu „foreign body reaction” – i to właśnie ta reakcja staje się impulsem do remodelingu skóry.

1. Faza zapalna – po podaniu, PLA aktywuje makrofagi i komórki dendrytyczne, które z kolei stymulują fibroblasty.
2. Neokolageneza – w kolejnych tygodniach dochodzi do produkcji kolagenu typu I, z utrzymującą się przebudową przez nawet 9–12 miesięcy.
3. Efekt kliniczny – narasta powoli, ale jest trwały i głęboki. Skóra staje się zagęszczona, elastyczna, bardziej odporna na grawitację i utratę objętości.

Badania (PMID: 34910856) potwierdzają, że nawet po 2 latach od podania PLA można histologicznie stwierdzić obecność nowo utworzonego kolagenu typu I. Co więcej – PLA wpływa także na ekspresję czynników wzrostu (m.in. TGF-β), co czyni go nie tylko stymulatorem, ale wręcz narzędziem regeneracji skóry na poziomie molekularnym.

Trwałość efektów to przewaga PLA.
Podczas gdy hydroksyapatyt wapnia daje rezultaty na około 12–18 miesięcy, PLA – według danych z badań (np. PMID: 35377380) – może działać nawet przez 2 lata i dłużej. To efekt głębokiej, stabilnej neokolagenezy, a nie chwilowego „uniesienia” tkanek.

Zastosowania kliniczne? PLA wygrywa wszechstronnością.
Hydroksyapatyt sprawdza się głównie w dolnej części twarzy i na grzbietach dłoni. Tymczasem PLA można bezpiecznie stosować nie tylko na twarzy (skronie, policzki, linia żuchwy), ale też na szyi, dekolcie, ramionach, brzuchu, a nawet w obszarze pośladków.
To czyni go nie tylko narzędziem do „estetyki”, ale wręcz strategią terapeutyczną do poprawy jakości skóry całego ciała.

Co z bezpieczeństwem i techniką?

Obie substancje wymagają doświadczenia i znajomości anatomii. W przypadku CaHA problemem może być migracja preparatu przy zbyt powierzchownym podaniu. PLA wymaga wcześniejszego przygotowania i masowania po zabiegu – ale przy odpowiednim rozcieńczeniu i pracy na głębokim poziomie ryzyko grudek jest minimalne.

W mojej praktyce najczęściej używam kaniuli i techniki wachlarzowej – daje mi to największą kontrolę nad rozłożeniem preparatu i bezpieczeństwem pacjenta.

Jak to przekłada się na efekty kliniczne?

Hydroksyapatyt wapnia daje efekt szybszy, bardziej „natychmiastowy”, co dla części pacjentów może być atrakcyjne. Ale ten efekt wynika głównie z obecności żelu nośnika. Gdy żel zostaje zmetabolizowany, skóra często wraca do stanu wyjściowego – bez trwałej poprawy jej jakości.

Z kolei PLA działa z opóźnieniem – ale jego działanie jest głębokie i strategiczne. Efekt narasta z czasem, a przebudowa skóry jest widoczna nie tylko na poziomie objętości, ale również tekstury, napięcia, jędrności. Pacjenci często mówią, że „nie potrafią powiedzieć co się zmieniło, ale skóra wygląda lepiej” – to właśnie efekt regeneracyjny, a nie tylko wypełniający.

Przewaga PLA z mojej perspektywy gabinetowej

• Trwałość – efekty PLA utrzymują się u moich pacjentów nawet 2 lata, a czasem dłużej – szczególnie przy dobrze dobranym protokole.
• Różnorodne zastosowania – PLA pozwala mi pracować nie tylko na twarzy (skronie, policzki, linia żuchwy), ale też na szyi, dekolcie, ramionach czy nawet pośladkach – bez ryzyka przerysowania.
• Bezpieczeństwo – przy odpowiednim rozcieńczeniu i technice głębokiego podania (najczęściej kaniulą), ryzyko grudek jest minimalne. Obowiązkowe masowanie (np. 5x5x5) zapewnia równomierne rozmieszczenie i idealne efekty.
• Pacjenci 40+ – to grupa, u której PLA daje szczególnie dobre efekty – skóra staje się grubsza, bardziej odporna na siły grawitacyjne, mniej „płaska” i zmęczona.

Który stymulator wygrywa?

Jeśli miałabym opisać PLA jednym zdaniem – powiedziałabym, że to nie tyle preparat estetyczny, co narzędzie do odbudowy skóry. W odróżnieniu od CaHA, który działa głównie na powierzchownych warstwach i z czasem traci moc, PLA przebudowuje skórę głęboko, aktywując naturalne mechanizmy regeneracyjne organizmu.

To wybór dla tych, którzy nie oczekują efektu „na wczoraj”, ale szukają trwałej zmiany jakości skóry, jej struktury i gęstości. Dla mnie – jako lekarza – to właśnie PLA daje największą satysfakcję w pracy z trudnymi, wymagającymi wskazaniami: wiotkością, zanikiem tkanek, utratą młodzieńczej architektury twarzy.

Kwas polimlekowy to nie tylko biostymulator. To strategia odbudowy skóry. Działa wolniej, ale głębiej. Delikatniej, ale skuteczniej. A przy odpowiedniej kwalifikacji pacjenta – efekty potrafią być nie tylko długotrwałe, ale wręcz zachwycające.

Jeśli stoisz przed wyborem: szybki efekt czy trwała przebudowa – wybierz mądrze.
Bo piękno to nie tylko objętość. To jakość tkanek.

– dr Natalia Stütz-Wozniak